ซื้อแฟรนไชส์มาทำธุรกิจ
บัญชีต้องระวังเรื่องอะไรบ้าง

ค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์แรกเข้า บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทันทีได้ไหม

ไม่ได้ — ค่าธรรมเนียมแฟรนไชส์แรกเข้า (franchise fee) ที่จ่ายครั้งเดียวตอนเริ่มสัญญา ต้องบันทึกเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน (intangible asset) แล้วตัดจ่ายเป็นค่าใช้จ่ายทยอยตามอายุสัญญาแฟรนไชส์ ไม่ใช่บันทึกเป็นค่าใช้จ่ายก้อนเดียวในปีที่จ่ายจริง เพราะสิทธิ์ในการใช้แบรนด์และระบบธุรกิจให้ประโยชน์ต่อเนื่องตลอดอายุสัญญา ไม่ใช่แค่ปีแรก

ค่า Royalty Fee รายเดือน ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายไหม

ต้องหัก — ค่า royalty fee ที่จ่ายให้เจ้าของแฟรนไชส์เป็นรายเดือนหรือเป็นสัดส่วนจากยอดขาย เข้าข่ายเงินได้ที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายก่อนโอนเงินให้แฟรนไชส์ซอร์ อัตราหักที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับลักษณะสัญญาและประเภทเงินได้ ควรตรวจสอบกับนักบัญชีเป็นรายกรณี โดยเฉพาะกรณีแฟรนไชส์ซอร์เป็นบริษัทต่างประเทศซึ่งอาจมีเงื่อนไขต่างจากแฟรนไชส์ในประเทศ

บัญชีต้นทุนตามมาตรฐานแฟรนไชส์ซอร์ ต่างจากเกณฑ์ภาษียังไง

แฟรนไชส์ซอร์มักกำหนดรูปแบบรายงานต้นทุนและยอดขายที่ต้องส่งให้ตรวจสอบเป็นระยะ ซึ่งอาจใช้หมวดหมู่บัญชีหรือวิธีคำนวณที่ต่างจากเกณฑ์ที่กรมสรรพากรกำหนด ผู้ซื้อแฟรนไชส์จึงต้องทำบัญชีสองชุดคู่ขนานในทางปฏิบัติ คือชุดที่ตรงตามมาตรฐานแฟรนไชส์ซอร์ และชุดที่ตรงตามมาตรฐานบัญชีและภาษีไทย แล้วกระทบยอดทั้งสองชุดให้ตรงกันสม่ำเสมอ ป้องกันตัวเลขที่รายงานให้แฟรนไชส์ซอร์กับที่ยื่นภาษีไม่สอดคล้องกัน

ค่าธรรมเนียมกองทุนการตลาด บันทึกบัญชียังไง

บันทึกแยกออกจากค่า royalty fee เสมอ — ค่าธรรมเนียมกองทุนการตลาดกลาง (marketing fund) ที่สัญญาแฟรนไชส์หลายเจ้ากำหนดให้จ่ายเพิ่มเป็นรายเดือนหรือรายไตรมาส ถือเป็นค่าใช้จ่ายทางการตลาดคนละวัตถุประสงค์กับค่า royalty fee ที่จ่ายเพื่อใช้สิทธิ์แบรนด์ จึงต้องบันทึกแยกรายการกัน แม้จะจ่ายพร้อมกันในใบแจ้งหนี้ใบเดียวก็ตาม

บัญชีแฟรนไชส์ ต่างจากเริ่มธุรกิจเองยังไง

ธุรกิจแฟรนไชส์มีรายจ่ายผูกพันตามสัญญาที่ธุรกิจเริ่มเองไม่มี ทั้งค่าธรรมเนียมแรกเข้าที่ต้องตัดจ่ายเป็นสินทรัพย์ไม่มีตัวตน ค่า royalty fee และค่ากองทุนการตลาดที่จ่ายต่อเนื่องตลอดอายุสัญญา ทำให้โครงสร้างต้นทุนคงที่สูงกว่าธุรกิจที่เริ่มเองตั้งแต่ต้น เจ้าของธุรกิจแฟรนไชส์จึงควรวางแผนกระแสเงินสดโดยคำนึงถึงรายจ่ายผูกพันเหล่านี้ตั้งแต่ก่อนเซ็นสัญญา ไม่ใช่มาคำนวณทีหลัง